Gút là một bệnh viêm khớp liên quan đến tình trạng acid uric trong máu tăng cao và các tinh thể urat tích tụ trong khớp. Bệnh thường gây ra những cơn đau, sưng, nóng, đỏ đột ngột, đặc biệt ở các khớp như ngón chân cái, bàn chân, mắt cá chân, đầu gối hoặc khuỷu tay.

Một trong những câu hỏi được nhiều người quan tâm là: bệnh gút có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Bệnh gút có chữa dứt điểm được không?

Hiện nay, gút được xem là bệnh mạn tính và chưa có phương pháp nào bảo đảm chữa khỏi vĩnh viễn trong mọi trường hợp. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa người bệnh phải chịu những cơn đau và tình trạng viêm khớp suốt đời.

Nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng và duy trì nồng độ acid uric ở mức mục tiêu, bệnh có thể được kiểm soát rất tốt. Các cơn gút cấp có thể giảm rõ rệt về tần suất, mức độ đau; các tinh thể urat tích tụ trong cơ thể cũng có thể giảm dần. Nhờ đó, người bệnh có thể sinh hoạt và làm việc gần như bình thường.

Nói cách khác, mục tiêu điều trị không chỉ là làm hết đau trong một cơn gút cấp mà còn phải kiểm soát nguyên nhân gây tích tụ acid uric để hạn chế tái phát và ngăn ngừa biến chứng lâu dài.

Vì sao gút dễ tái phát?

Acid uric được tạo ra trong quá trình chuyển hóa các chất có chứa purin. Bình thường, acid uric được đào thải chủ yếu qua thận. Khi cơ thể tạo ra quá nhiều acid uric hoặc thận đào thải không đủ, nồng độ acid uric trong máu có thể tăng.

Nếu tình trạng này kéo dài, các tinh thể urat có thể hình thành và lắng đọng ở khớp, gây viêm và tạo nên các cơn gút cấp.

Vì vậy, chỉ điều trị để hết đau trong thời gian ngắn chưa đủ. Nếu acid uric vẫn cao, các tinh thể urat vẫn có thể tiếp tục tích tụ và cơn gút có khả năng quay trở lại.

Mục tiêu quan trọng nhất khi điều trị gút

Điều trị gút lâu dài tập trung vào việc đưa acid uric về mức phù hợp và duy trì ổn định.

Thông thường, mục tiêu được sử dụng là:

• Dưới 360 μmol/L đối với người mắc gút chưa có hạt tophi.
• Dưới 300 μmol/L ở người có hạt tophi hoặc bệnh gút nặng hơn, tùy đánh giá của bác sĩ.

Hạt tophi là những khối chứa tinh thể urat hình thành do acid uric tích tụ lâu ngày. Chúng có thể xuất hiện quanh khớp, dưới da hoặc ở các vị trí khác và nếu tiến triển có thể gây ảnh hưởng đến vận động.

Việc đạt mục tiêu acid uric không nên chỉ dựa vào cảm giác hết đau. Một người có thể không còn đau trong một thời gian nhưng acid uric vẫn cao. Vì vậy, xét nghiệm và theo dõi định kỳ có vai trò quan trọng.

Điều trị gút gồm những gì?

1. Kiểm soát cơn gút cấp

Khi cơn gút cấp xảy ra, mục tiêu trước mắt là giảm viêm và giảm đau.

Tùy tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể lựa chọn các nhóm thuốc như:

• Thuốc chống viêm không steroid (NSAID).
• Colchicine.
• Corticosteroid trong một số trường hợp phù hợp.

Những thuốc này chủ yếu giúp kiểm soát tình trạng viêm và đau trong đợt cấp. Chúng không thay thế cho việc kiểm soát acid uric lâu dài.

Đặc biệt, không nên tự ý mua hoặc phối hợp thuốc điều trị gút vì một số thuốc có thể ảnh hưởng đến dạ dày, thận, gan, tim mạch hoặc tương tác với những thuốc khác.

2. Hạ acid uric lâu dài

Đối với người đã mắc gút và có chỉ định điều trị, bác sĩ có thể sử dụng thuốc giúp làm giảm nồng độ acid uric trong máu.

Một số thuốc thường được sử dụng thuộc nhóm làm giảm quá trình hình thành acid uric, chẳng hạn allopurinol hoặc febuxostat. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc những thuốc giúp tăng đào thải acid uric.

Việc lựa chọn thuốc, liều lượng và thời gian sử dụng phụ thuộc vào nồng độ acid uric, chức năng thận, bệnh lý đi kèm, thuốc đang sử dụng và nguy cơ tác dụng phụ của từng người.

Không nên tự ý ngừng thuốc chỉ vì đã hết đau hoặc xét nghiệm acid uric đã giảm. Việc thay đổi hoặc dừng thuốc cần được thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.

Chế độ ăn uống có vai trò như thế nào?

Dinh dưỡng không phải là yếu tố duy nhất quyết định bệnh gút, nhưng có thể hỗ trợ đáng kể cho quá trình kiểm soát acid uric và hạn chế tái phát.

Người bệnh nên:

• Hạn chế các loại thịt đỏ và nội tạng động vật.
• Hạn chế một số loại hải sản có hàm lượng purin cao.
• Hạn chế thực phẩm và đồ uống chứa nhiều đường, đặc biệt là đồ uống có đường.
• Tránh hoặc hạn chế tối đa rượu bia.
• Tăng cường rau xanh và trái cây phù hợp.
• Có thể lựa chọn các nguồn đạm phù hợp với tình trạng sức khỏe thay vì ăn quá nhiều thịt.
• Uống đủ nước theo nhu cầu cơ thể và tình trạng sức khỏe.

Không nên hiểu rằng người bị gút phải kiêng hoàn toàn mọi loại thịt hoặc mọi thực phẩm chứa purin. Chế độ ăn cần được xây dựng cân đối, tránh kiêng khem quá mức nhưng đồng thời hạn chế những yếu tố dễ làm acid uric tăng hoặc kích thích cơn gút.

Uống nhiều nước có giúp giảm gút không?

Uống đủ nước giúp cơ thể duy trì lượng nước tiểu phù hợp và hỗ trợ quá trình đào thải acid uric qua thận. Một số hướng dẫn thường đề cập lượng nước khoảng 2–2,5 lít mỗi ngày, nhưng đây không phải con số bắt buộc giống nhau cho tất cả mọi người.

Nhu cầu nước còn phụ thuộc vào tuổi, cân nặng, mức độ vận động, thời tiết và đặc biệt là tình trạng tim, thận.

Vì vậy, người có bệnh thận, bệnh tim hoặc đang được bác sĩ hạn chế lượng nước cần tuân thủ chỉ định riêng thay vì tự tăng lượng nước uống.

Giảm cân có giúp kiểm soát gút không?

Thừa cân và béo phì có thể liên quan đến nguy cơ tăng acid uric và gút. Nếu đang thừa cân, giảm cân từ từ và hợp lý có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe tổng thể cũng như hỗ trợ kiểm soát bệnh.

Tuy nhiên, không nên giảm cân quá nhanh, nhịn đói hoặc áp dụng chế độ ăn cực đoan, vì những thay đổi chuyển hóa mạnh có thể làm tình trạng acid uric biến động và không có lợi cho người mắc gút.

Tập thể dục như thế nào khi bị gút?

Khi không có cơn gút cấp, người bệnh nên duy trì vận động phù hợp với thể trạng để kiểm soát cân nặng và cải thiện sức khỏe.

Có thể lựa chọn những hoạt động vừa sức như đi bộ, đạp xe nhẹ, bơi hoặc các bài tập phù hợp khác.

Trong lúc khớp đang sưng đau cấp tính, nên giảm vận động ở vùng khớp bị viêm và nghỉ ngơi hợp lý. Sau khi triệu chứng cải thiện, có thể từng bước quay lại hoạt động bình thường.

Gút không điều trị có thể gây biến chứng gì?

Nếu acid uric tăng kéo dài và bệnh không được kiểm soát, tinh thể urat có thể tiếp tục tích tụ và gây nhiều vấn đề:

• Các cơn gút cấp tái diễn thường xuyên hơn.
• Hình thành hạt tophi.
• Tổn thương và biến dạng khớp.
• Hạn chế khả năng vận động.
• Tăng nguy cơ hình thành sỏi đường tiết niệu.
• Có thể ảnh hưởng đến chức năng thận và sức khỏe tổng thể.

Vì vậy, việc hết đau sau một đợt cấp không đồng nghĩa bệnh đã được giải quyết hoàn toàn.

Có phải cứ acid uric cao là bị gút?

Không nhất thiết.

Một người có thể có nồng độ acid uric trong máu cao nhưng chưa xuất hiện cơn gút hoặc tổn thương do tinh thể urat. Trường hợp này được gọi là tăng acid uric máu không triệu chứng.

Việc có cần điều trị bằng thuốc hay không phải dựa trên đánh giá tổng thể của bác sĩ, thay vì chỉ nhìn vào một kết quả xét nghiệm đơn lẻ.

Nếu đã xuất hiện các triệu chứng như đau, sưng khớp tái diễn, hạt tophi hoặc vấn đề liên quan đến thận, người bệnh cần được đánh giá đầy đủ để xác định hướng điều trị.

Khi nào nên đi khám?

Nên đi khám khi xuất hiện:

• Khớp đột ngột sưng, nóng, đỏ và đau dữ dội.
• Các cơn đau khớp tái diễn nhiều lần.
• Đau hoặc sưng khớp không rõ nguyên nhân.
• Đã từng có acid uric cao.
• Có tiền sử sỏi thận hoặc bệnh thận.
• Xuất hiện những cục hoặc khối bất thường quanh các khớp.
• Đang điều trị gút nhưng acid uric vẫn cao hoặc các cơn gút vẫn tái phát.

Đặc biệt, một khớp sưng nóng đỏ đau dữ dội lần đầu tiên không nên tự kết luận đó là gút, vì một số bệnh khác cũng có thể gây biểu hiện tương tự và cần được bác sĩ loại trừ.

Kết luận

Gút hiện chưa có cách chữa khỏi vĩnh viễn theo nghĩa bệnh biến mất hoàn toàn và không cần kiểm soát nữa. Tuy nhiên, đây là bệnh có thể kiểm soát rất hiệu quả.

Điều quan trọng nhất là không chỉ xử lý cơn đau trước mắt mà phải kiểm soát acid uric lâu dài. Khi acid uric được duy trì ở mức mục tiêu, kết hợp với chế độ ăn uống phù hợp, vận động hợp lý, kiểm soát cân nặng và tái khám định kỳ, nguy cơ xuất hiện các cơn gút mới và biến chứng có thể giảm đáng kể.

Do đó, thay vì chỉ đặt câu hỏi “gút có chữa dứt điểm được không?”, mục tiêu thực tế hơn là đưa bệnh vào trạng thái kiểm soát ổn định, ngăn tinh thể urat tiếp tục tích tụ và bảo vệ khớp cũng như chức năng thận về lâu dài.