Ngải cứu là loại rau gia vị quen thuộc trong nhiều món ăn của người Việt, đồng thời cũng được sử dụng như một loại dược liệu trong y học cổ truyền. Tuy nhiên, vì ngải cứu chứa nhiều hoạt chất có tác dụng sinh học nên người bị cao huyết áp thường băn khoăn liệu có nên ăn loại lá này hay không.

Người bị cao huyết áp có ăn được ngải cứu không?

Người bị cao huyết áp vẫn có thể ăn ngải cứu, nhưng nên sử dụng với lượng vừa phải và không xem đây là phương pháp điều trị huyết áp.

Một số nghiên cứu thực nghiệm cho thấy các chiết xuất từ ngải cứu có thể tác động đến mạch máu và tuần hoàn. Tuy nhiên, những kết quả này chưa đủ để khẳng định ngải cứu có tác dụng kiểm soát hoặc điều trị tăng huyết áp ở người.

Vì vậy, người đang bị cao huyết áp không nên tự uống nước ngải cứu đậm đặc, sử dụng ngải cứu với liều cao hoặc dùng thay cho thuốc điều trị huyết áp. Việc kiểm soát huyết áp vẫn cần dựa vào thuốc theo chỉ định, chế độ ăn uống phù hợp, vận động và theo dõi huyết áp thường xuyên.

Vì sao người cao huyết áp cần thận trọng với ngải cứu?

Ngải cứu có mùi thơm đặc trưng, vị đắng và theo quan niệm y học cổ truyền có tính ấm. Cây chứa nhiều hợp chất như tinh dầu, flavonoid và các hoạt chất khác.

Ở lượng nhỏ dùng làm thực phẩm, ngải cứu thường không phải là thực phẩm bị cấm đối với người tăng huyết áp. Tuy nhiên, việc sử dụng quá nhiều hoặc kéo dài, đặc biệt dưới dạng nước sắc hoặc các chế phẩm cô đặc, có thể làm tăng nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn.

Một số thành phần trong tinh dầu ngải cứu, trong đó có thujone, nếu được đưa vào cơ thể với lượng cao hoặc trong thời gian dài có thể gây ảnh hưởng đến hệ thần kinh và gan.

Do đó, ăn một ít ngải cứu trong món ăn khác hoàn toàn với việc thường xuyên uống nước ngải cứu đặc hoặc sử dụng ngải cứu như một loại thuốc.

Người cao huyết áp nên ăn ngải cứu như thế nào?

Nếu muốn đưa ngải cứu vào chế độ ăn, cách phù hợp hơn là sử dụng như một loại rau gia vị với lượng nhỏ và chế biến thành món ăn.

Có thể dùng ngải cứu để:

• Nấu canh hoặc cháo.
• Hấp cùng trứng.
• Nấu cùng thịt gà.
• Kết hợp với một số nguyên liệu khác trong bữa ăn.

Nên nấu chín ngải cứu trước khi ăn, thay vì ăn sống với số lượng lớn.

Quan trọng hơn, món ăn dành cho người cao huyết áp nên hạn chế muối, nước mắm và các loại gia vị chứa nhiều natri. Nếu món ngải cứu được chế biến quá mặn thì lợi ích của việc lựa chọn nguyên liệu này cũng không còn nhiều ý nghĩa đối với việc kiểm soát huyết áp.

Có nên uống nước lá ngải cứu thường xuyên không?

Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý.

Không nên tự ý sử dụng nước ngải cứu đặc hoặc uống hàng ngày với mục đích hạ huyết áp. Hiện chưa có đủ bằng chứng lâm sàng để xem nước ngải cứu là một phương pháp điều trị tăng huyết áp.

Việc truyền miệng rằng uống nước lá ngải cứu có thể “hạ huyết áp”, “thanh lọc cơ thể” hoặc thay thế thuốc điều trị là không có cơ sở đủ chắc chắn.

Ngay cả với thảo dược, nguyên tắc “tự nhiên thì luôn an toàn” cũng không đúng. Tác dụng của một loại cây phụ thuộc vào liều lượng, cách chế biến, thời gian sử dụng và tình trạng sức khỏe của từng người.

Khi nào người cao huyết áp nên tránh ngải cứu?

Nếu huyết áp đang tăng bất thường hoặc sức khỏe đang có vấn đề, không nên tự thử các loại nước sắc hay bài thuốc từ ngải cứu.

Đặc biệt cần thận trọng nếu người bệnh:

• Đang sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp hoặc nhiều loại thuốc khác.
• Đang dùng thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu.
• Có bệnh về gan hoặc rối loạn chức năng gan.
• Có bệnh lý thần kinh.
• Có vấn đề về đông máu hoặc dễ chảy máu.
• Từng bị dị ứng với các loại cây thuộc họ Cúc.
• Đang mang thai.

Người đang dùng thuốc chống đông hoặc thuốc ảnh hưởng đến quá trình đông máu càng không nên tự ý sử dụng ngải cứu với lượng lớn, vì có khả năng làm tăng nguy cơ tương tác hoặc chảy máu.

Dùng ngải cứu nhiều có tốt hơn không?

Không.

Ngải cứu có nhiều hoạt chất sinh học nên không nên sử dụng theo quan niệm “ăn càng nhiều càng bổ”. Dùng lượng lớn hoặc kéo dài có thể làm tăng nguy cơ tác dụng phụ.

Đặc biệt, việc sử dụng tinh dầu, nước sắc đậm đặc hoặc các chế phẩm cô đặc từ ngải cứu không nên được xem tương đương với việc ăn một lượng nhỏ lá ngải cứu trong bữa cơm.

Một số món ngải cứu có thể dùng

Người cao huyết áp nếu không có chống chỉ định riêng có thể thỉnh thoảng sử dụng các món như:

Trứng hấp ngải cứu: Dùng một lượng nhỏ ngải cứu, hấp chín cùng trứng và hạn chế muối.

Cháo ngải cứu: Có thể kết hợp một lượng vừa phải ngải cứu với cháo và các nguyên liệu phù hợp, đồng thời tránh nêm quá mặn.

Gà hầm ngải cứu: Có thể sử dụng nhưng nên kiểm soát lượng muối và gia vị trong món ăn. Không cần cho quá nhiều ngải cứu.

Điểm quan trọng nằm ở lượng sử dụng và tổng thể chế độ ăn, chứ không phải coi ngải cứu như một thực phẩm đặc biệt có khả năng chữa bệnh.

Ngải cứu có giúp hạ huyết áp không?

Cho đến nay, chưa có đủ bằng chứng trên người để khẳng định ngải cứu có thể điều trị hoặc kiểm soát tăng huyết áp.

Một số kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy các thành phần của ngải cứu có thể ảnh hưởng đến mạch máu và tuần hoàn, nhưng không thể từ đó kết luận rằng ăn hoặc uống ngải cứu sẽ giúp người bị cao huyết áp hạ huyết áp một cách an toàn.

Vì vậy, nếu đang dùng thuốc huyết áp, không được tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc để chuyển sang sử dụng ngải cứu.

Kết luận

Người bị cao huyết áp không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn ngải cứu. Nếu sức khỏe ổn định và không có chống chỉ định, có thể sử dụng một lượng nhỏ ngải cứu như một loại rau trong món ăn, ưu tiên chế biến chín và ăn điều độ.

Tuy nhiên, không nên lạm dụng ngải cứu, đặc biệt là uống nước ngải cứu đậm đặc hoặc sử dụng các chế phẩm cô đặc trong thời gian dài. Người đang điều trị tăng huyết áp, đang dùng thuốc chống đông, có bệnh gan, bệnh thần kinh hoặc các bệnh mạn tính khác nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.

Quan trọng nhất, ngải cứu không thay thế thuốc điều trị tăng huyết áp. Để kiểm soát huyết áp tốt, người bệnh nên duy trì chế độ ăn ít muối, tăng rau xanh và thực phẩm phù hợp, vận động theo khả năng, uống thuốc đúng chỉ định và kiểm tra huyết áp định kỳ.