Trẻ sơ sinh khóc nhiều, đặc biệt là vào chiều tối hoặc ban đêm, có thể khiến cha mẹ rất lo lắng và mệt mỏi. Một trong những tình trạng thường được nhắc đến là khóc dạ đề (colic). Đây là tình trạng trẻ quấy khóc kéo dài nhưng không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng, thường xuất hiện trong những tháng đầu đời.
Khóc dạ đề ở trẻ sơ sinh là gì?
Khóc dạ đề thường được dùng để mô tả tình trạng trẻ dưới khoảng 3 tháng tuổi khóc nhiều hơn bình thường, thường kéo dài trên 3 giờ mỗi ngày, xảy ra ít nhất 3 ngày trong một tuần và lặp lại trong nhiều tuần.
Các cơn khóc thường xuất hiện vào một khoảng thời gian tương đối cố định, phổ biến nhất là buổi chiều hoặc tối. Trong lúc khóc, trẻ có thể đỏ mặt, nắm chặt tay, co chân về phía bụng, cong người hoặc có biểu hiện bụng căng, khó chịu.
Tuy nhiên, cha mẹ cũng cần lưu ý rằng không phải cứ trẻ khóc nhiều là chắc chắn bị colic. Trẻ sơ sinh có thể khóc vì đói, tã ướt, nóng hoặc lạnh, đầy hơi, khó ngủ, cần được ôm ấp hoặc đang gặp một vấn đề sức khỏe khác.
Trẻ khóc dạ đề bao lâu thì hết?
Đây có lẽ là điều cha mẹ quan tâm nhất. Khóc dạ đề thường không kéo dài mãi mà có xu hướng tự giảm khi hệ thần kinh và hệ tiêu hóa của trẻ dần hoàn thiện hơn.
Thông thường, tình trạng này có thể bắt đầu từ khoảng tuần thứ 2–3 sau sinh. Mức độ quấy khóc thường tăng dần và đạt cao nhất vào khoảng tuần thứ 6. Sau đó, các cơn khóc có xu hướng giảm khi trẻ được khoảng 10–12 tuần tuổi và phần lớn trường hợp cải thiện rõ rệt vào khoảng 3 tháng tuổi.
Ở một số trẻ, tình trạng quấy khóc có thể kéo dài thêm một thời gian trước khi hoàn toàn ổn định. Vì vậy, không nên quá lo lắng nếu bé chưa hết khóc đúng vào một mốc thời gian cụ thể.
Trong dân gian có cách tính rằng trẻ sẽ hết khóc dạ đề khi được khoảng 3 tháng 10 ngày. Tuy nhiên, đây chỉ là kinh nghiệm truyền miệng, không phải một mốc y khoa cố định. Mỗi em bé có thể có thời gian cải thiện khác nhau.
Vì sao trẻ lại khóc dạ đề?
Cho đến nay, nguyên nhân chính xác của colic vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tình trạng này có thể liên quan đến nhiều yếu tố cùng lúc.
1. Hệ tiêu hóa còn non nớt
Trong những tháng đầu đời, hệ tiêu hóa của trẻ vẫn đang hoàn thiện. Trẻ có thể gặp đầy hơi, khó tiêu hoặc khó chịu sau khi bú. Việc cho trẻ bú quá nhiều, quá ít hoặc cách cho bú chưa phù hợp cũng có thể khiến bé khó chịu hơn.
2. Khả năng tự điều chỉnh của trẻ chưa hoàn thiện
Trẻ sơ sinh chưa có khả năng điều chỉnh tốt các kích thích từ môi trường cũng như nhịp thức – ngủ. Sau một ngày tiếp xúc với nhiều âm thanh, ánh sáng và hoạt động, trẻ có thể trở nên quá kích thích và khó đi vào giấc ngủ.
3. Yếu tố tâm lý và môi trường
Trẻ nhỏ rất nhạy cảm với môi trường xung quanh. Không gian quá ồn, ánh sáng mạnh hoặc sự căng thẳng của người chăm sóc có thể khiến việc dỗ bé trở nên khó khăn hơn.
Một số yếu tố trong thai kỳ, chẳng hạn việc mẹ tiếp xúc với khói thuốc lá, cũng được đề cập là có liên quan đến nguy cơ trẻ quấy khóc nhiều hơn.
Dấu hiệu thường gặp khi trẻ khóc dạ đề
Cha mẹ có thể chú ý đến một số biểu hiện sau:
- Bé khóc kéo dài, khó dỗ dù đã được đáp ứng các nhu cầu cơ bản.
- Cơn khóc thường xuất hiện vào chiều tối hoặc ban đêm.
- Trẻ đỏ mặt hoặc có vẻ rất khó chịu khi khóc.
- Hai tay có thể nắm chặt.
- Chân co lên phía bụng.
- Bé cong người hoặc ưỡn lưng.
- Bụng có thể căng và trẻ có biểu hiện đầy hơi.
- Sau khi cơn khóc kết thúc, trẻ có thể trở lại trạng thái tương đối bình thường.
Điểm quan trọng là nếu trẻ vẫn bú tốt, ngủ được, tăng trưởng bình thường và không có dấu hiệu bất thường khác thì cha mẹ thường có thể theo dõi và chăm sóc bé tại nhà.
Cha mẹ nên làm gì khi bé khóc?
Không có một cách dỗ nào hiệu quả với tất cả trẻ. Cha mẹ có thể thử từng biện pháp nhẹ nhàng để tìm ra điều phù hợp với bé.
Massage nhẹ nhàng
Khi bé đang tỉnh và tương đối thư giãn, cha mẹ có thể nhẹ nhàng xoa vùng bụng theo chuyển động tròn, đồng thời massage lưng hoặc vỗ lưng nhẹ. Điều này có thể giúp trẻ thư giãn và hỗ trợ giảm cảm giác khó chịu do đầy hơi.
Không nên ấn mạnh vào bụng hoặc massage khi trẻ đang có biểu hiện đau dữ dội.
Ôm và vỗ về bé
Bế trẻ sát người, giữ tư thế thoải mái và nhẹ nhàng vỗ về có thể giúp bé cảm thấy an toàn hơn. Một số trẻ cũng dễ bình tĩnh khi được bế ở tư thế thẳng, đặc biệt sau khi bú.
Điều quan trọng là người chăm sóc nên cố gắng giữ bình tĩnh. Khi đã quá mệt hoặc căng thẳng, cha mẹ có thể đặt bé nằm ở nơi an toàn rồi nghỉ vài phút trước khi tiếp tục chăm sóc.
Giảm ánh sáng và tiếng ồn
Khi bé bắt đầu quấy vào buổi tối, hãy thử đưa trẻ đến một không gian yên tĩnh, ánh sáng dịu và hạn chế tiếng động lớn.
Không cần cố gắng làm quá nhiều thứ cùng lúc. Đôi khi một môi trường đơn giản, ít kích thích lại giúp trẻ dễ bình tĩnh hơn.
Tạo không gian thư giãn
Một số trẻ có thể dễ chịu hơn khi được tắm nước ấm hoặc thực hiện một chuỗi hoạt động nhẹ nhàng trước giờ ngủ.
Tuy nhiên, cần đảm bảo nước tắm có nhiệt độ phù hợp, luôn giữ trẻ trong tầm quan sát và không để trẻ một mình trong nước.
Chú ý cách cho trẻ bú
Cha mẹ nên đảm bảo trẻ được bú đúng nhu cầu và chú ý tư thế bú. Sau khi bú, có thể giữ trẻ ở tư thế phù hợp để giúp bé ợ hơi.
Không nên tự ý thay đổi sữa, pha sữa đặc hơn hoặc bổ sung các loại nước, thuốc hay sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa cho trẻ sơ sinh nếu chưa được bác sĩ tư vấn.
Tuyệt đối không rung lắc trẻ
Khi trẻ khóc liên tục, người chăm sóc có thể cảm thấy bất lực hoặc mất kiên nhẫn. Tuy nhiên, tuyệt đối không được rung lắc trẻ để cố làm bé ngừng khóc.
Trẻ sơ sinh có cơ thể và hệ thần kinh còn non nớt, việc rung lắc mạnh có thể gây chấn thương nghiêm trọng. Nếu cảm thấy quá căng thẳng, cha mẹ nên đặt bé nằm ở nơi an toàn, nhờ người thân hỗ trợ và nghỉ ngơi một lúc.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Khóc dạ đề thường tự cải thiện theo thời gian, nhưng cha mẹ không nên mặc định mọi trường hợp khóc nhiều đều là colic.
Cần đưa trẻ đi khám nếu bé:
- Khóc bất thường, dữ dội hoặc khác hẳn mọi ngày.
- Bú kém hoặc bỏ bú.
- Không tăng cân hoặc có dấu hiệu chậm phát triển.
- Ngủ quá ít hoặc có thay đổi rõ rệt về trạng thái bình thường.
- Có dấu hiệu bệnh lý khác khiến cha mẹ lo lắng.
Đặc biệt, nếu trẻ còn rất nhỏ và xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt, khó thở, nôn nhiều, tím tái, lừ đừ hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng, cần được nhân viên y tế đánh giá sớm.
Lời kết
Khóc dạ đề có thể khiến những tháng đầu chăm con trở nên rất vất vả, nhưng trong phần lớn trường hợp, tình trạng này sẽ giảm dần theo thời gian và thường cải thiện rõ rệt vào khoảng 3–4 tháng tuổi.
Điều cha mẹ cần làm là theo dõi tình trạng của bé, đáp ứng những nhu cầu cơ bản, tạo môi trường yên tĩnh và sử dụng các cách dỗ dành nhẹ nhàng. Quan trọng nhất là không tự trách bản thân khi chưa thể làm bé nín ngay. Nếu trẻ vẫn phát triển bình thường, tình trạng quấy khóc thường sẽ từng bước giảm khi bé lớn hơn.