Bộ Y tế đang khẩn trương xây dựng kế hoạch triển khai những nhiệm vụ thuộc lĩnh vực y tế trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026–2035. Trọng tâm được đặt vào việc bảo đảm nguồn lực, phân định rõ trách nhiệm và đưa các mục tiêu của chương trình thành những nhiệm vụ có thể đo lường, kiểm tra và đánh giá cụ thể.
Chiều 16/10, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan chủ trì cuộc họp với lãnh đạo các đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ nhằm triển khai Nghị định 387/2026/NĐ-CP của Chính phủ, ban hành ngày 12/10/2026. Nghị định quy định cơ chế, chính sách và những nội dung tổ chức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2035. Tham dự cuộc họp có các Thứ trưởng Lê Đức Luận, Nguyễn Thị Liên Hương cùng đại diện nhiều cục, vụ, văn phòng, viện và trung tâm thuộc Bộ Y tế.
Một chương trình với cơ chế quản lý thống nhất
Nghị định 387/2026/NĐ-CP gồm 7 chương, 54 điều, được xây dựng để cụ thể hóa chủ trương đầu tư chương trình đã được Quốc hội quyết định tại Nghị quyết 46/2026/QH16.
Một điểm đáng chú ý là nhiều nhóm nhiệm vụ trước đây được triển khai theo các chương trình, chính sách riêng nay được đặt trong một khuôn khổ thống nhất, bao gồm phát triển nông thôn, giảm nghèo, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giáo dục, y tế và văn hóa.
Cách tiếp cận này hướng tới việc thống nhất từ quản lý, phân bổ nguồn lực cho đến theo dõi và đánh giá kết quả. Đồng thời, chính quyền địa phương được tăng cường phân cấp, phân quyền, đi cùng yêu cầu xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và khả năng tổ chức thực hiện.
Nguồn lực cũng được định hướng theo nguyên tắc tập trung, tránh đầu tư dàn trải. Các địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số và miền núi, khu vực biên giới, hải đảo, địa bàn chịu tác động mạnh của biến đổi khí hậu hoặc có nguy cơ thiên tai cao được ưu tiên.
Các nhóm cần được quan tâm gồm hộ nghèo, hộ cận nghèo, người thuộc diện bảo trợ xã hội và đồng bào dân tộc thiểu số. Việc hỗ trợ phải đúng đối tượng, đúng mục tiêu và không trùng lặp với những chương trình, dự án hoặc chính sách khác.
Huy động nhiều nguồn vốn cho các mục tiêu thiết yếu
Bên cạnh ngân sách nhà nước, cơ chế mới cho phép huy động thêm nhiều nguồn lực khác, trong đó có tín dụng chính sách xã hội, nguồn vốn từ doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức và cá nhân, cùng các khoản viện trợ, tài trợ và đóng góp tự nguyện hợp pháp.
Nguồn ngân sách nhà nước được bố trí trong kế hoạch tài chính trung hạn và dự toán hằng năm. Các lĩnh vực được ưu tiên bao gồm hạ tầng kinh tế – xã hội thiết yếu, an sinh xã hội, giảm nghèo, giáo dục, y tế và bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa.
Việc kết hợp nhiều nguồn vốn phải được kiểm soát chặt chẽ. Mỗi nguồn cần xác định rõ phần việc, kinh phí và kết quả đầu ra, qua đó hạn chế nguy cơ bố trí hoặc quyết toán trùng một nội dung chi. Yêu cầu xuyên suốt là sử dụng kinh phí công khai, minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả.
Đánh giá bằng kết quả thực tế và dữ liệu
Một thay đổi quan trọng trong cơ chế thực hiện chương trình là tăng cường đánh giá dựa trên mục tiêu, chỉ tiêu, dữ liệu và kết quả đầu ra thay vì chỉ xem xét quá trình triển khai.
Hệ thống đánh giá bao quát nhiều nhóm lĩnh vực như xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế – xã hội tại vùng dân tộc thiểu số và miền núi, phát triển và bảo tồn văn hóa, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.
Các cơ quan thực hiện có trách nhiệm cập nhật dữ liệu, xác nhận kết quả, báo cáo và giải trình. Giai đoạn 2026–2030 sẽ được đánh giá giữa kỳ vào năm 2028 và tổng kết vào năm 2030. Với giai đoạn 2031–2035, đánh giá giữa kỳ dự kiến tiến hành năm 2033 và đánh giá tổng thể vào năm 2035. Trong trường hợp cần thiết, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu đánh giá đột xuất.
Chương trình cũng sẽ sử dụng một hệ thống cơ sở dữ liệu điện tử thống nhất, dùng chung cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương. Đây được xem là nền tảng phục vụ quản lý, giám sát và đánh giá tiến độ thực hiện.
Nghị định đồng thời yêu cầu không hình thành thêm các bộ máy quản lý, điều phối riêng biệt theo từng ngành hoặc lĩnh vực, qua đó hướng tới một cơ chế quản lý thống nhất và tinh gọn.
Y tế tập trung vào phòng bệnh, chăm sóc ban đầu và nhóm dễ bị tổn thương
Đối với ngành Y tế, các nhiệm vụ được đặt trong chương trình bao phủ nhiều lĩnh vực, từ chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng chống bệnh tật đến dân số, dinh dưỡng, chăm sóc bà mẹ và trẻ em.
Một trọng tâm là nâng cao chất lượng chăm sóc thai kỳ, bảo đảm an toàn trong quá trình sinh và chăm sóc trẻ sơ sinh. Công tác dinh dưỡng, phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em cũng được chú trọng, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Trong lĩnh vực dân số, chương trình hướng tới xử lý những vấn đề dân số đang được ưu tiên, nâng cao chất lượng dân số, tăng cường chăm sóc sức khỏe sinh sản và chủ động thích ứng với quá trình già hóa dân số. Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cũng là một nội dung được đặt ra.
Song song với đó, Bộ Y tế sẽ đẩy mạnh quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời và ứng dụng chuyển đổi số. Hồ sơ, sổ sức khỏe điện tử cùng các công cụ quản lý dữ liệu sẽ được phát triển nhằm hỗ trợ theo dõi sức khỏe, quản lý liên tục và nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ y tế.
Những người có hoàn cảnh khó khăn, người nghèo và các nhóm dễ bị tổn thương được xác định là đối tượng cần tăng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Việc chăm sóc y tế cũng được định hướng kết hợp với các dịch vụ chăm sóc xã hội phù hợp.
Bộ Y tế yêu cầu cụ thể hóa từng nhiệm vụ
Kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Đào Hồng Lan yêu cầu các đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ rà soát toàn bộ nhiệm vụ được giao, từ đó xây dựng kế hoạch thực hiện phù hợp với chức năng của từng đơn vị.
Theo định hướng này, mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ đơn vị chủ trì, nguồn lực, thời gian thực hiện và kết quả cần đạt. Việc triển khai cũng phải hạn chế tối đa sự chồng chéo với các chương trình mục tiêu quốc gia hoặc chính sách y tế đang được thực hiện.
Vụ Kế hoạch – Tài chính được giao làm đầu mối tổng hợp và điều phối các nội dung liên quan đến cụ thể hóa mục tiêu, hoàn thiện hướng dẫn, bố trí nguồn lực, phân công phối hợp, quản lý dữ liệu và tổ chức theo dõi, đánh giá, kiểm tra, báo cáo.
Bộ Y tế cũng sẽ thành lập Ban Chỉ đạo trên cơ sở nhân sự từ các đơn vị liên quan. Vụ Tổ chức cán bộ được giao xây dựng quy chế hoạt động và phân công nhiệm vụ cho các thành viên. Bên cạnh đó, các tổ công tác sẽ được thành lập để trực tiếp hỗ trợ quá trình triển khai, với lãnh đạo đơn vị làm đầu mối và chuyên viên phụ trách công việc cụ thể.
Mục tiêu cuối cùng là chuyển các định hướng về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển thành những kế hoạch cụ thể, có chỉ tiêu đo lường, nguồn lực đi kèm và cơ chế giám sát rõ ràng. Việc triển khai phải tạo ra kết quả có thể kiểm chứng, duy trì lâu dài và đặc biệt bảo đảm hiệu quả tại cơ sở, nhất là ở vùng dân tộc thiểu số, miền núi và những địa bàn còn nhiều khó khăn.