Việc hoàn thiện hệ thống danh mục kỹ thuật và định mức kinh tế – kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh đang tạo thêm cơ sở để ngành y tế chuẩn hóa hoạt động chuyên môn, xác định đầy đủ chi phí dịch vụ và bảo đảm quyền lợi của người bệnh.
Năm 2026, Bộ Y tế tiếp tục tập trung hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật trong lĩnh vực y tế. Một trong những nội dung đáng chú ý là việc chuẩn hóa danh mục kỹ thuật cùng các định mức về nhân lực, thuốc, vật tư và trang thiết bị phục vụ khám chữa bệnh.
Đây không chỉ là vấn đề quản lý và hạch toán chi phí của các cơ sở y tế. Về bản chất, việc xây dựng định mức thống nhất còn liên quan trực tiếp đến chất lượng dịch vụ mà người bệnh được hưởng, mức giá dịch vụ và việc thanh toán chi phí khám chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế.
Chuẩn hóa từ quy trình chuyên môn đến chi phí điều trị
Theo Thông tư hợp nhất số 13/2026/VBHN-TT-BYT ngày 30/7/2026, hệ thống danh mục kỹ thuật và định mức kinh tế – kỹ thuật được tổ chức theo một lộ trình chuyển tiếp.
Trong thời gian đến hết ngày 31/12/2027, các cơ sở y tế tiếp tục sử dụng Phụ lục 01, trong đó danh mục kỹ thuật được sắp xếp theo các chuyên khoa, chuyên ngành. Hệ thống này bao quát phạm vi rất rộng, từ những kỹ thuật cấp cứu, khám và điều trị thông thường đến các kỹ thuật chuyên sâu.
Đối với những cơ sở khám chữa bệnh đã được cấp phép, việc chuyển sang hệ thống danh mục mới trong giai đoạn này không đồng nghĩa với việc phải lập tức điều chỉnh lại giấy phép hoạt động chỉ vì thay đổi cách phân loại kỹ thuật. Các cơ sở có thêm thời gian để thích nghi với quy định mới.
Từ ngày 1/1/2028, Phụ lục 02 sẽ được triển khai. Cách tổ chức danh mục khi đó được chuyển sang phân loại theo hệ cơ quan và cấu trúc giải phẫu.
Việc chia thành các giai đoạn giúp hệ thống y tế có thời gian chuẩn bị về nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị và quy trình quản lý trước khi áp dụng đầy đủ cách phân loại mới.
Định mức kinh tế – kỹ thuật gồm những gì?
Có thể hiểu định mức kinh tế – kỹ thuật là cơ sở xác định những nguồn lực cần thiết để thực hiện một dịch vụ khám hoặc chữa bệnh trong điều kiện chuyên môn phù hợp.
Các nhóm định mức quan trọng gồm:
- Định mức lao động trực tiếp: xác định nhu cầu về nhân lực, thời gian và thành phần chuyên môn cần thiết để thực hiện dịch vụ.
- Định mức thuốc và vật tư y tế: xác định lượng thuốc, vật tư tiêu hao cần sử dụng trong quá trình thực hiện kỹ thuật.
- Định mức trang thiết bị: xác định cơ sở để tính toán phần chi phí liên quan đến việc sử dụng, khấu hao và duy trì các thiết bị y tế.
Nhờ có các định mức này, chi phí của từng dịch vụ không chỉ được xác định theo cách ước tính chung mà có căn cứ cụ thể hơn dựa trên nguồn lực thực tế cần thiết.
Cơ sở để tính đúng, tính đủ giá dịch vụ y tế
Một trong những ý nghĩa quan trọng nhất của việc chuẩn hóa định mức là tạo nền tảng cho quá trình xác định giá dịch vụ khám chữa bệnh.
Chi phí nhân công của đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên chuyên môn được xác định dựa trên định mức lao động. Chi phí thuốc và vật tư được tính theo mức tiêu hao phù hợp với từng kỹ thuật. Trong khi đó, chi phí liên quan đến máy móc, thiết bị được xác định trên cơ sở mức độ sử dụng và các yếu tố về tài sản, khấu hao, bảo trì.
Khi các thành phần chi phí được xác định rõ, cơ sở y tế có thêm căn cứ để xây dựng và quản lý giá dịch vụ theo hướng minh bạch, sát với nguồn lực thực tế hơn.
Điều này cũng có ý nghĩa đối với việc thanh toán và quyết toán chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế. Khi dịch vụ được gắn với quy trình và định mức cụ thể, việc xác định khoản chi nào được tính vào dịch vụ sẽ có cơ sở rõ ràng hơn.
Người bệnh được hưởng lợi như thế nào?
Mục tiêu cuối cùng của việc xây dựng định mức không chỉ nằm ở công tác quản trị bệnh viện mà còn hướng đến chất lượng và quyền lợi của người bệnh.
Khi các cơ sở y tế cùng thực hiện những kỹ thuật dựa trên các tiêu chuẩn và định mức thống nhất, người bệnh ở các cấp khám chữa bệnh khác nhau có cơ hội tiếp cận dịch vụ với yêu cầu chuyên môn rõ ràng hơn.
Hệ thống định mức cũng bao phủ nhiều kỹ thuật hiện đại, trong đó có những kỹ thuật hồi sức và điều trị chuyên sâu như thở máy tần số cao, ECMO tại giường, lọc máu liên tục, can thiệp tim mạch hay một số kỹ thuật nội soi can thiệp trong điều trị tổn thương đường tiêu hóa.
Việc quy định cụ thể về nhân lực, thời gian thực hiện, thuốc, vật tư và thiết bị cần thiết cho từng kỹ thuật góp phần tạo ra sự thống nhất trong tổ chức cung cấp dịch vụ.
Đối với người dân, một hệ thống chi phí được xác định dựa trên định mức rõ ràng cũng giúp tăng tính minh bạch khi sử dụng dịch vụ và khi thực hiện thanh toán bảo hiểm y tế.
Tạo điều kiện để bệnh viện chủ động hơn
Một tác động khác của việc kéo dài thời gian chuyển tiếp đến cuối năm 2027 là giúp các bệnh viện tránh phải thay đổi toàn bộ hệ thống trong thời gian quá ngắn.
Các cơ sở khám chữa bệnh có thêm thời gian rà soát danh mục kỹ thuật, đào tạo nhân lực, chuẩn bị trang thiết bị và hoàn thiện quy trình quản lý.
Đồng thời, hệ thống quy định rõ ràng hơn cũng hỗ trợ các bệnh viện trong việc xây dựng kế hoạch mua sắm, đấu thầu thuốc, vật tư y tế và trang thiết bị.
Nếu các định mức được xác lập đầy đủ và phù hợp với yêu cầu chuyên môn, bệnh viện sẽ có căn cứ tốt hơn để dự trù nguồn lực, hạn chế nguy cơ thiếu thuốc, vật tư hoặc thiết bị cần thiết trong quá trình điều trị.
Gắn chất lượng dịch vụ với đội ngũ y tế
Định mức kinh tế – kỹ thuật cũng liên quan đến việc xác định đúng giá trị lao động của nhân viên y tế.
Khám và điều trị cho người bệnh không chỉ sử dụng thuốc, vật tư hay máy móc mà còn phụ thuộc rất lớn vào thời gian, trình độ và công sức của đội ngũ chuyên môn.
Khi chi phí lao động được phản ánh đầy đủ hơn trong cơ cấu giá dịch vụ, việc ghi nhận giá trị của đội ngũ y tế cũng có cơ sở rõ ràng hơn. Về lâu dài, điều này có thể góp phần tạo điều kiện cải thiện thu nhập, môi trường làm việc và chất lượng phục vụ người bệnh.
Một bước quan trọng trong đổi mới quản lý y tế
Việc hoàn thiện danh mục kỹ thuật và định mức kinh tế – kỹ thuật năm 2026 có thể được nhìn nhận ở ba phương diện.
Thứ nhất, đây là công cụ để chuẩn hóa hoạt động chuyên môn, giúp các kỹ thuật khám chữa bệnh có căn cứ thống nhất hơn về nhân lực, thời gian, thuốc, vật tư và thiết bị.
Thứ hai, đây là cơ sở để tính toán và quản lý chi phí dịch vụ y tế, từ đó hỗ trợ việc xác định giá dịch vụ và thanh toán bảo hiểm y tế minh bạch hơn.
Thứ ba, hệ thống mới hướng đến bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người bệnh, bởi chất lượng dịch vụ, chi phí điều trị và khả năng tiếp cận kỹ thuật đều chịu ảnh hưởng từ cách xây dựng và áp dụng các định mức.
Việc thực hiện theo lộ trình đến năm 2028 cũng cho thấy ngành y tế đang lựa chọn phương án chuyển đổi từng bước thay vì thay đổi đồng loạt trong thời gian ngắn. Đây là điều kiện để các bệnh viện có thời gian chuẩn bị và giảm những xáo trộn không cần thiết trong hoạt động khám chữa bệnh.
Xét về lâu dài, một hệ thống định mức khoa học, minh bạch và sát thực tế sẽ không chỉ phục vụ công tác quản lý tài chính của bệnh viện. Quan trọng hơn, nó tạo nền tảng để nâng cao chất lượng chuyên môn, sử dụng nguồn lực y tế hiệu quả và bảo đảm người bệnh được tiếp cận dịch vụ với tiêu chuẩn rõ ràng.
Vì vậy, việc hoàn thiện danh mục và định mức kinh tế – kỹ thuật trong khám chữa bệnh năm 2026 có thể xem là một bước quan trọng trong quá trình chuyển từ quản lý theo cách truyền thống sang quản lý dựa trên tiêu chuẩn, chi phí thực tế và chất lượng dịch vụ, với người bệnh là đối tượng được đặt ở vị trí trung tâm.